Szanowny Panie Ministrze! W związku z rozszerzeniem Unii Europejskiej spodziewane jest wystąpienie w Służbie
Szanowny Panie Ministrze! W związku z rozszerzeniem Unii Europejskiej spodziewane jest wystąpienie w Służbie Celnej poważnych problemów związanych z nadwyżką stanu osobowego. Moment rozszerzenia UE spowoduje dla SC rewolucyjne zmiany i bardzo poważne, potencjalnie negatywne, skutki. Swobodny przepływ towarów w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego oznaczać będzie m.in.: zniesienie części granicy celnej Polski (dotychczasowej granicy z Niemcami, Czechami, Słowacją i Litwą), zmianę zasad poboru należności podatkowych ciążących na towarach pochodzących z UE (ich wymiar, pobór, egzekucja itd. będą przekazane do kompetencji administracji skarbowej). To z kolei spowoduje konieczność radykalnych zmian strukturalnych, prawnych, organizacyjnych, kadrowych w funkcjonowaniu SC.
Zniesienie granicy celnej wewnątrz UE stworzy konieczność likwidacji wielkiej liczby komórek organizacyjnych SC, które dotychczas funkcjonowały w związku z obsługą obrotu towarowego z obszaru UE. Likwidacja granicy celnej oznacza likwidację największych jednostek SC - przejść granicznych na granicy zachodniej i południowej, w których pracuje dzisiaj nierzadko po 150 - 250 osób. W Izbach Celnych obsługujących granicę z tymi państwami pracuje około 6500 osób. Tylko część z nich będzie potrzebna w nowych realiach.
Przekazanie wszystkich kompetencji organu podatkowego w odniesieniu do towarów pochodzących z UE do właściwości administracji skarbowej niesie ze sobą skutki jeszcze poważniejsze, gdyż będą one dotyczyć całej struktury organizacyjnej SC. Obecnie towary takie są przedmiotem działania SC na terenie całego kraju. Eksperci zajmujący się problematyką gospodarczą i celną stwierdzają, że w porównaniu ze stanem obecnym ubędzie około 80-90% odpraw celnych, gdyż taki jest obecny udział odpraw celnych związanych z obrotem z UE w ogólnej liczbie odpraw dokonywanych przez SC. W wyniku przekazania tych kompetencji do właściwości administracji skarbowej nastąpi skokowy spadek obciążenia pracą całej SC na poziomie porównywalnym do wskazanego powyżej.
W związku z powyższym Rada Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej podjęła w dn. 31.01.2003 r. uchwałę w sprawie postulatów dotyczących uzyskania od Rządu gwarancji zatrudnienia po wejściu Polski do UE dla wszystkich funkcjonariuszy celnych oraz objęcia ich nowym zaopatrzeniowym systemem emerytalnym dla służb mundurowych. Zgodnie ze stanowiskiem przekazanym mi przez FZZ Służby Celnej Rząd na te postulaty faktycznie nie zareagował, a przedstawione przez Ministerstwo Finansów odpowiedzi nie zawierały merytorycznego odniesienia do podnoszonych kwestii.
Na przełomie br. rozpoczął prace Międzyresortowy Zespół do Spraw Alokacji Kadr Służby Celnej, powołany przez Premiera. Zespół przygotował opis stanu obecnego oraz propozycje rozwiązań problemu kadrowego. Istotą jego prac było znalezienie możliwości przeniesień funkcjonariuszy SC do komórek przy granicy wschodniej oraz do innych służb, formacji i organów administracji rządowej. W związku z tym należy zapytać o gwarancje rządowe dla przeprowadzenia procesu alokacji kadr SC oraz stopień przygotowania infrastruktury i rozwiązań organizacyjnych do tego procesu.
W tym kontekście pojawia się problem ˝wzmocnienia˝ granicy wschodniej przez celników z UE (przede wszystkim niemieckich) oraz ponawiane od dłuższego czasu propozycje i konkretne wnioski Rządu Niemiec dotyczące utrzymania w czterech dotychczasowych przejściach granicznych (Kołbaskowo/Pomellen, Świecko, Olszyna, Jędrzychowice/Ludwigsdorf) wspólnych komórek organizacyjnych po rozszerzeniu UE. Takie przedsięwzięcie oznaczałoby znaczne złagodzenie problemu kadrowego na tym terenie działania Służby Celnej. Jednocześnie jeszcze do niedawna podejmowane były decyzje o budowie nowych przejść granicznych na granicy zachodniej (Żarska Wieś, Gubinek, Zasieki) lub rozbudowie już istniejących (Lubieszyn).
W projekcie ustawy o emeryturach ˝mundurowych˝ uwzględniono wszystkie służby mundurowe i wojsko oprócz Służby Celnej. Przesądzenie o wyłączeniu SC z projektowanego systemu emerytalnego może oznaczać, iż Służba Celna nie jest traktowana jako służba mundurowa bądź że w niedalekiej przyszłości może status służby utracić.
Federacja ZZ Służby Celnej opracowała kilka propozycji natychmiastowych działań służących rozwiązaniu problemu kadrowego. Oprócz objęcia funkcjonariuszy Służby Celnej uprawnieniami emerytalnymi przysługującymi innym służbom mundurowym są to: całkowity zakaz przyjmowania do Służby Celnej nowych funkcjonariuszy celnych/pracowników (zwalniane etaty należy przesuwać do obsady granicy wschodniej dla osób przenoszących się lub przenoszonych z redukowanych komórek organizacyjnych - granicy zachodniej i południowej); bezwzględny obowiązek przestrzegania właściwości miejscowej przy odprawach celnych towarów (spowoduje to natychmiastowe odciążenie oddziałów granicznych, a ponadto da możliwość stopniowej redukcji zatrudnienia w oddziałach celnych usytuowanych tuż przy granicy zachodniej, w których obecnie dokonywana jest znaczna liczba odpraw celnych spoza właściwości miejscowej); podjęcie wszelkich działań (organizacyjnych, kadrowych, szkoleniowych itp.) w celu szybkiego i szerokiego podjęcia nowych zadań i kompetencji przyznawanych SC; doprowadzenie do przyznania SC dodatkowych (oprócz tych, które wynikają z ustawy o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych) kompetencji i zadań (również wzorem administracji celnych państw UE), takich jak np, kontrola Wspólnej Polityki Rolnej, przejęcie całości uprawnień organu podatkowego w zakresie podatku VAT od wszystkich towarów sprowadzanych z zagranicy, rozszerzenie na terytorium całego kraju uprawnień kontrolnych w zakresie międzynarodowego transportu drogowego, statystyki prowadzonego obrotu towarowego z zagranicą, całość nadzoru i kompetencji organu podatkowego w zakresie podatku akcyzowego.
W rządowej Strategii działania polskiej administracji celnej przyjęto, że obsada polskiej granicy wschodniej (przyszłej granicy zewnętrznej UE) zostanie wzmocniona przez 1000 celników. 500 z nich zostałoby przeniesionych z redukowanych jednostek na zachodzie i południu Polski. Pozostałe 500 osób zatrudniono by na miejscu - na granicy wschodniej - po uprzednim ˝wygospodarowaniu˝ odpowiedniej liczby etatów na skutek redukcji na zachodzie i południu. Takie podejście nie służy stabilizacji sytuacji w Służbie Celnej.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniem, jakie działania zostały dotychczas podjęte w celu rozwiązania powyższych problemów oraz jak przebiega proces przygotowania Służby Cywilnej do momentu rozszerzenia Unii Europejskiej?
Jakie jest stanowisko rządu w sprawie proponowanego przez związki zawodowe wystosowania pisemnego zapewnienia dla każdego funkcjonariusza celnego w sprawie utrzymania zatrudnienia i dotychczasowego uposażenia?
Jak w tej trudnej sytuacji rysującej się przed Służbą Celną Rząd zamierza korzystać z pomocy Unii Europejskiej, czy były jakieś wystąpienia o przyznanie środków pomocowych, jeśli tak, to jakich i w jakiej wysokości?
Z poważaniem
Poseł Krzysztof Zaremba
Szczecin, dnia 23 czerwca 2003 r.